سه‌شنبه, 8 مهر 1393

عنوان : آموزش نقاشی در کودکان ناتوان ذهنی
تاريخ :
 ۱۳۹۰/۰۷/۲۴ 
ساعت : ۱۰:۲۸:۵۷


از گذشته های دور تاکنون همواره روان شناسان ، معلمان ، کارشناسان توانبخشی و همه افرادی که به نحوی با کودکان استثنایی سر و کار دارند به دنبال راهی برای حل مسائل‌، مشکلات و شناخت نقایص درونی این کودکان بوده و هستند و از آنجا که این کودکان برخلاف کودکان عادی در بیان بسیاری از خواسته ها، هیجانات و مشکلات خود با دشواری‌هایی روبرو هستند هنر به ویژه نقاشی می تواند به منزله راه حل مناسبی برای آنها باشد و در واقع نقاشی می تواند راه حل رویارویی با مشکلات ‌را به متخصصان بالینی‌، توانبخشی و روان شناسان نشان دهد. نقاشی کودک در اصل یک پیام است و به عنوان ابزاری است که آنچه را که او نمی تواند به لفظ درآورد از آن طریق به ما انتقال می دهد.

اهمیت آموزش نقاشی به کودکان ناتوان ذهنی :

نقاشی در کودکان ناتوان ذهنی همانند کودکان عادی بسیار مهم است و آموزش آن در قالبی چون هنردرمانی یا نقاشی درمانی می تواند موجب تسهیل یادگیری و آموزش مهارت های اجتماعی، مهارت های ابراز وجود، اعتماد به نفس، کاهش استرس و اضطراب، ایفای نقش و نیز افزایش قدرت شناخت و ادراک در این دسته از کودکان شود.

علاوه بر افزایش قدرت درک و شناخت با کمک نقاشی در کودکان ناتوان ذهنی، این هنر می‌تواند به لحاظ انعطاف پذیری و دارا بودن حس زیبایی شناختی در برنامه های درسی این کودکان انعطاف پذیری ایجاد کرده و یادگیری آنها را در مهارت هایی چون خواندن، نوشتن و محاسبه افزایش دهد.

تأثیر آموزش نقاشی در رشد و تقویت مغزی:

به اعتقاد بسیاری از متخصصان اعصاب و روان، آموزش نقاشی با رشد کودک، رشد پیدا می کند و می تواند در تقویت نیمکره های مغزی دخیل باشد. مطالعات در این زمینه حاکی از آن است که آموزش نقاشی و رنگ آمیزی می تواند لوب پس سری نیمکره راست مغزی را که مسئول پردازش تحریکات دیداری- فضایی است، تقویت کند و در نتیجه موجب می شود که کودک درک بهتری از شکل و رنگ پیدا کند.

براساس مطالعات دیگری که در زمینه تأثیر نقاشی بر نیمکره های چپ و راست مغز صورت گرفته، بیانگر آن است که هر دو نیمکره مغزی در درک هنر مؤثرند و آموزش نقاشی و یادگیر‌ی آن می تواند هر دو نیمکره چپ و راست را فعال کرده و مشکلات ادراکی و شناختی کودکان ناتوان ذهنی را به حداقل رسانیده و کاهش دهد.

اهداف آموزش نقاشی در کودکان ناتوان ذهنی:

1-  کمک به کودک برای درک تجربه زیبایی شناختی.

2-  کمک به کودک در ترغیب و بیان احساسات، عقاید و تجربه به صورت لامسه و دیداری.

3-  ترغیب کودک به درک فرآیندهای خلاقه شامل نمایش هنر نقاشی.

4-  قادر ساختن کودک به داشتن تجربیات مفید و لذت بخش از ابزارهای هنری متفاوت و داشتن فرصت هایی برای جستجو و امتحان، تصور، طراحی، اختراع و برقراری ارتباط با مطالب مختلف هنری.

5-  قادر ساختن کودک به گسترش مهارت ها و شیوه های لازم برای بیان خلاقیت وخصوصیات فردی.

6-  کمک به بهبود توانایی ها و مهارت های مرتبط با ادراک دیداری نظیر درک روابط فضایی، تجسم و درک ثبات شکل.

7-  تجربه استفاده وسیع از روشهای سازماندهی شده با طیف وسیع از وسایل و ابزارهای هنری: شامل گچ نقاشی، پاستل، آب رنگ، مدادرنگی، مداد شمعی و ماژیک.

8-  بررسی معنی دار و طراحی وسایل در حیطه اشکال دو و سه بعدی و افزایش میزان حساسیت به ویژگیهایی چون خط، شکل، رنگ، اندازه و نیز ویژگیهای سه بعدی.

روشهای آموزش نقاشی به کودکان ناتوان ذهنی:

در رابطه با راهکارها و روشهای آموزش نقاشی، متخصصان و معلمان استثنایی معمولاً می‌توانند از خلاقیت خود نیز استفاده کرده و روشهایی را برای آموزش بهتر ارائه کنند. نکته مهم در این روش ها این است که همه آن ها باید به گونه ای باشد که کودک ناتوان ذهنی انعطاف پذیری آنها را احساس کند. در ضمن بهتر است که در تمامی راهکارها حتماً در رابطه با ابزار و لوازم نقاشی و آموزش، دقت کافی رعایت شود و تا جای ممکن برای درک بهتر و عمیق تر مفهوم زیبایی، متناسب با سن کودك، باید از رنگ های تند، محرک و جذاب نظیر زرد، قرمز و نارنجی استفاده کرد. روشهای آموزش نقاشی به کودکان ناتوان ذهنی بسیار زیادند ولی در اینجا به مهمترین آنها اشاره می شود که عبارتند از:

کپی کردن: این راهبرد اگرچه مزایای بسیاری دارد ولی قدرت خلاقیت را در کودکان محدود می کند. اقدام اساسی در این زمینه این است که برای شروع به آموزش می توان از این راهبرد استفاده کرد، ولی بهتر است که با پیشرفت نقاشی این راهبرد را با راهبردهای آموزشی دیگر ترکیب کرد.

نقاشی گروهی: آموزش نقاشی گروهی، راهکاری آموزشی است که مزایای بی‌شماری دارد که از میان آنها می توان به تبادل و انتقال افکار جدید، کمک متقابل، بهبود تعامل و ارتباط فردی، توسعه و رشد رفتارهای اجتماعی، اظهار نظر درباره عقاید خود و دیگران اشاره کرد. برای گروه کودکان ناتوان ذهنی معمولاً بین 2 تا 5 نفر کودک همتا کافی است. نقاشی گروهی به صورت موضوع آزاد و تخیلی می تواند افکار جدید را بین کودک رد و بدل کرده و نیز موجب افزایش همکاری و تعامل اجتماعی بهتر در آنها شود.

ترکیب موسیقی و نقاشی: برای کودکان ناتوان ذهنی در سنین دبستانی و پیش دبستانی می توان موسیقی و نقاشی را با هم ترکیب کرد. نقاشی در کنار گوش دادن به موسیقی می‌تواند فرایندهای عالی مغز را که در کورتکس رخ می دهد تقویت کرده و ارتقاء بخشد. کودکان می توانند در قالب کار گروهی از ترکیب موسیقی و نقاشی لذت برند.

نقاشی آزاد: آموزش نقاشی با موضوع آزاد راهبرد آموزشی دیگری است که به ویژه در سنین دبستان و در کلاس های اول تا سوم بیشترین اهمیت را به لحاظ شناخت ویژگی‌های روانی کودک داراست. در زمینه نقاشی و از نظر کودک اجرای کار، بیش از نتیجه و محصول آن جالب است و کودک احساس می کند که کاری مربوط به خود را انجام می‌دهد.

 

منبع : سايت جامع توانبخشي ايران گردآوري: اسدي كارشناس كاردرماني

 



بازگشت           چاپ چاپ     
 
مركز خدمات مشاوره اي مناطق نفتخيز جنوب