رو عنوان : PreTitle

عنوان : گزارشي از بهينه سازي مصرف انرژي در شركت نفت و گاز كارون 

زير عنوان : SubTitle

تاريخ : 1390/04/25

 

 

گزارشي از بهينه سازي مصرف انرژي در شركت نفت و گاز كارون

 

بهينه‌سازي مصرف انرژي از جمله مباحثي است كه همزمان با اجرايي شدن طرح هدفمند كردن يارانه‌ها با نگاه ويژه‌اي از سوي سازمان هاي مختلف دنبال شد.

 

 اين مسئله براي شركت هايي كه به دليل ارايه محصول ملزم به استفاده از شاخه‌هاي مختلف انرژي در فرآيند عمليات خود مي‌باشند اهميت ويژه اي يافت و نتيجه اينكه اجراي پروژه هاي جديدي كه خروجي آن بهينه سازي مصرف انرژي باشد سوژه داغ اين روزهاي هر سازماني در كشور است.

 

شركت بهره‌برداري نفت و گاز كارون كه مسئوليت توليد بيش از يك چهارم نفت كشور را بر عهده دارد با توجه به راهبري 37 كارخانه فرآورشي نفت و گاز چند سالي است كه صرفه جويي در مصرف انرژي را در دستور كارهاي خود قرار داده است و با اجراي پروژه‌هاي مختلفي در سطح تأسيسات خود، بر آن است تا از حداقل انرژي‌ مصرفي بالاترين ميزان بهره وري را داشته باشد.

 

 طراحي و ساخت دستگاه هاي قطره گير، تبديل شيرهاي هيدروليكي به پنوماتيك، استفاده از الكتروپمپ بجاي توربوپمپ ، طراحي، تهيه و نصب فيلترهاي پسآب در واحدهاي نمكزدايي و استفاده از انرژي خورشيدي از جمله طرح‌هايي است كه طي اين چند سال با هدف بهينه‌سازي مصرف انرژي در شركت كارون اجرا شده است.

 

طراحی و ساخت دستگاه هاي قطره گير

یکی از دغدغه های اصلی مسؤلان واحدهای بهره برداری، خروج نفت به همراه گاز از دستگاه های تفکیک گر  نفت و گاز بود كه مشكلاتي همچون بروز وفقه در فرآيند فرآورش و كاهش توليد و همچنين آلودگی هاي زیست محیطی را به دنبال داشت.

 

تا پيش از نصب دستگاه هاي قطره گير در تفكيك گر ها از فیلترهای سیمی اسفنجي استفاده می شد که کارائی نامطلوبی داشته و خروج نفت را همراه گاز به دنبال داشت و هر راهكاري اگر چه به طور مقطعي مشكل را حل مي نمود اما در دراز مدت كارايي خود را از دست داده و همان مشكل اوليه پديدار مي شد.

 

به همین دلیل نیاز به ابداع سیستمی که بتواند علاوه بر جلوگیری از هرز روی نفت از آلوده شدن لوله های گاز خروجی به نفت جلوگيري نمايد، بیش از پیش احساس می شد.

 

 از این رو متخصصان شرکت بهره برداری و گاز کارون با پشتوانه تجربه در حوزه تعمیرات و نگهداری و آشنایی با تمامی روشهای متداول فنی، سیستمی را طراحی کردند که تاكنون با کمترین هزینه بيشترين بازدهی را داشته است.

 

در این سیستم با طراحی صفحه هایی به صورت مشبک، ملکول های درشت نفت که همراه گاز، میل به خروج دارند با این صفحات برخورد کرده و مجدداً به درون تفکیک گر بر می گردند.

 

هم اینک تمامی واحدهای بهره برداری نفت و گاز کارون به سیستم یاده شده مجهز شده اند و به اين شكل از هرز روي ميزان زيادي انرژي جلوگيري بعمل آمده است.

 

تبدیل شیرهای هیدرولیکی به پنوماتیکی

هدر رفت گاز از اولین تبعات استفاده از شیرهای هیدرولیکی در تاسیسات فرآورشي گاز و گاز مایع محسوب می شود.

پيامدهاي زیست محیطی حاصل از سوختن گازهای متصاعد شده از اين شيرها، هدر رفت سرمایه های ملی و مشکلات ناشی از توقف فرآيند فرآورش به دليل اشکال در شیرها که وقفه در تولید نفت وگاز رابه دنبال داشت، فکر وذهن متخصصان شركت كارون را به استفاده از شیوه ای نوین برای حل این چالش 30 ساله به خود مشغول کرد.

افزون بر موارد یاد شده، هزینه های بالای تعمیر و نگهداری شیر های هیدرولیکی از نوع" لدین" دسترسی بسیار سخت به آنها برای تعمیر یا تعویض احتمالی قطعات و صرف هزاران دلار سرمایه های ملی برای تهیه و تامین این قطعات خصوصا در دوران تحریم، باعث شد که با ایده ی اولیه یکی از متخصصان با تجربه شرکت نفت وگاز کارون، طرح بکارگیری محرک های پنوماتیکی بجای محرک های هیدرولیکی مورد مطالعه و برسی قرار گیرد.

 

به این ترتیب با تشکیل تیمي تخصصی و ساعت ها مطالعه و تحلیل، طرح جایگزنی شیرهای پنوماتیکی به جای هیدرولیکی با موفقیت طراحی واجرا و آزمایش گردید.

 

در حال حاضر و با موفقیت آمیز بودن این طرح، حدود 70 درصد از تاسیسات و واحدهاي فرآيندي شركت كارون، مجهز به شیرهای پنوماتیکی شده و علاوه برخود کفایی و قطع وابستگی، سالانه افزون بر 19 میلیارد ریال در هزینه های مربوطه صرفه جویی صورت گرفته است.

 

 ضمن اینکه کاهش اثرات مخرب زیست محیطی که با استفاده از این شیوه جدید ابتکاری به دست آمده است، کار آفرینی و دمیدن روح خود باوری مضاعف در بین كاركنان سخت کوش شرکت بهره برداری نفت وگاز کارون با هیچ سرمایه گذاری اقتصادی قابل سنجش نخواهد بود.


استفاده از الکتروپمپ بجای توربوپمپ

هزینه بالای تعمیر ونگهداری توربین های واحد بهره برداری شماره 5 اهواز که هر توقف (SHOT DOWN ) آن باعث وقفه در تولید روزانه 70 هزار بشکه نفت می شد، مبتکران و متخصصان شرکت بهره برداری نفت وگاز کارون رابر آن داشت تا در یافتن طرحی نو برای رفع این معضل تلاش نمایند.

 

پیشنهاد اولیه استفاده از توربو پمپ های سولار ورستون نیز به دلیل عدم کارایی مورد نیاز چاره ساز نشد.

 

در همین رابطه با ابتکار متخصصان اداره نگهداري و تعميرات، طرح جایگزینی الكتروپمپ به جای توربوپمپ در واحد بهره برداري شماره 5 اهواز تصويب شد. براي اجراي اين طرح ابتدا چند دستگاه پمپ الکتریکی با توان مناسب انتخاب و سپس پاره اي تغييرات با هدف تغيير كاربري بر روي آنها انجام گرفت در ادامه نيز عمليات نصب فونداسیون و طراحی مجدد "PIPING "  اجرا شد و پس انجام آزمايش های فنی و تخصصی، استفاده از این شیوه پمپاژ نفت  تایید شد.

 

پیشگیری از بروز وقفه در تولید نفت به عنوان اصلی ترین منبع و پایه ی اقتصاد کشور به ويژه در زمان تعمیر توربین ها، از مهمترین نتایج بدست آمده در اجرای این طرح ابتکاری توسط كاركنان متخصص شرکت بهره برداری نفت وگاز کارون بوده است.

طراحی و ساخت تابلوی کنترل فیلترهای پساب

قطعات اصلی این سیستم شامل پانل های بسیار بزرگ و حجیمی بودند كه گران بودن قطعات از يك سو و شرایط سخت برای تعمیر آنها از سوي دیگر، همواره باعث می شد گروه های تعمیراتی وقت و انرژی بالایی را صرف رفع اشکال آنها نمایند.

 

علاوه بر این انجام هر دوره تعمیرات باعث بروز وقفه در عملکرد سایر واحدها می شد که این موضوع نیز در کل به روند تولید لطمه وارد می کرد.

 

گروه تعمیرات با درک اهمیت موضوع شروع به طراحی سیستم های جدیدی نمود که از نظر عملکرد شبیه سیستم و قطعات اصلی کارخانه سازنده اما در اندازه کوچکتر بوده و در مجموع هزینه کمتری نیز دارد.

 

اين تابلو ها كه در واحدهای نمکزدایی شماره 1 و 3 اهواز در ابعاد 1 × 1 متر نصب گرديده، شامل تایمرهای زمان گیر و رله های مناسب کارکرد می باشند كه سلامت فیلترهای پساب و هم چنین کاهش قابل توجه موارد تعمیرات و هزینه هاي مربوط بع آن را به دنبال داشته است.

 

انرژي خورشيدي مناسب ترين گزينه جهت تامين انرژي چاه هاي دور از دسترس

شركت بهره برداري نفت و گاز كارون سال گذشته در حركتي جديد و بصورت آزمايشي جهت تامين روشنايي يكي از چاه هاي دور افتاده نفت خود، از انرژي خورشيدي استفاده نمود و پس از موفقيت آميز بودن اين طرح اجراي آن را  بر روي ديگر چاهها در دست اجرا قرار داد.

استفاده از  پنل‌هاي خورشيدي و تجهيزات كنترلي و لامپ هاي بادوام  افزايش طول عمر سيستم روشنايي چاه ها را به دنبال خواهد داشت و علاوه بر اين، بهره‌گيري از انرژي رايگان خورشيد، هزينه هاي عملياتي را در حد چشمگيري كاهش مي‌دهد و متخصصان شركت بهره‌برداري نفت و گاز كارون با انجام مطالعات دقيق اقدام به اجراي اين پروژه نموده است.

 اين پروژه براي اولين بار در سطح شركت ملي مناطق نفت خيز جنوب انجام شد كه براي حصول اطمينان از نتيجه مناسب، سال گذشته در فاز اول بصورت آزمايشي يك دستگاه پايه خورشيدي در محل چاه شماره 197 واحد   بهره برداري شماره يك اهواز نصب شد و از زمان اجرا تا كنون با توجه به ميزان مصرف 3580وات در روز به ازاء هر لامپ روشنايي كاهش چشمگير مصرف انرژي نسبت به استفاده از شبكه برق سراسري را به دنبال داشته است.

با توجه به اينكه ميزان مصرف هرلامپ از شبكه برق سراسري 4 هزار وات در روز است، پس از اثربخش بودن فاز اول، مرحله دوم طرح نيز با خريد 11دستگاه پايه روشنايي خورشيدي مشابه از توليد كنندگان داخلي براي سه حلقه چاه ديگر ميدان اهواز نصب و راه اندازي گرديد.

عملكرد اين سيستم به اين شكل است كه انرژي خورشيد در طول روز در باطري هاي موجود در اين پنل ها ذخيره شده و در طول شب جهت تامين روشنايي محوطه چاه مورد استفاده قرار مي گيرد.

اين باطري ها قابليت ذخيره سازي 72 ساعت انرژي را دارند و در صورت ابري شدن هوا تا سه شبانه روز قادر به تامين روشنايي مورد نياز محوطه چاه خواهند بود.

با توجه به موقعیت چاه ها، بعد مسافت و دور از دسترس بودن امکانات برق رسانی، تأمین برق چاه ها مستلزم خرید دیماند برق از شرکت برق منطقه ای، احداث مسیر طولانی خط انتقال نیرو و نصب ترانسفورماتور قدرت و یا نصب مولد برق اضطراری بوده که مزیت عمده بکارگیری مجموعه روشنایی انرژی خورشیدی، حذف هزینه های اجرای خط انتقال و کاهش وقت و نیروی انسانی مورد نیاز تعمیرات و نگهداری تجهیزات یاد شده است.

بر اساس اين گفته ها كاهش هزينه هاي عملياتي، افزايش ايمني، صرفه جويي در مصرف برق،جلوگيري از آلودگي هاي زيست محيطي به دليل حذف ژنراتورهاي ديزلي مدار توليد، پايداري شبكه برق، حمايت از توليد كنندگان داخلي و حذف هزينه هاي انتقال برق از شبكه انتقال برق سراسري از جمله دلايلي است كه اجراي پروژه هاي اين چنيني را در مناطق دور افتاده توجيه پذير نموده و مي توان با امكان سنجي و شناسايي مكان هاي مناسب و مديريت صحيح در سال جهاد اقتصادي علاوه بر افزايش كارايي تجهيزات، هزينه ها را تا حد زيادي كاهش داد.

استفاده از انرژي خورشيدي براي تأمين روشنايي چاه هاي نفتي زماني توجيه پذير است كه اين چاه ها به دور از شبكه برق سراسري بوده و براي تأمين روشنايي آنها با استفاده از انرژي برق، مي‌بايست علاوه بر كابل‌كشي مسيرهاي طولاني و نصب ژنراتورهاي تأمين برق، بطور مستمر از آنها  نگهداري شود كه اين كار علاوه بر اتلاف وقت و انرژي هزينه هاي زيادي را به دنبال دارد.

طول عمر بالا، كاهش هزينه هاي عملياتي، نگهداري و تعميرات، ايمني و نوردهي مناسب و نيز ملاحظات زيست محيطي از ديگر مزيت هاي استفاده از پنل هاي خورشيدي جهت تامين روشنايي چاه ها است.